Hacettepe Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü
Pediatrik üriner sistem taş hastalarında eşlik eden üriner sistem hastalığının klinik özellikler ve tedavi üzerine etkisi
Bu çalışmanın amacı, pediatrik üriner sistem taş hastalığı (ÜSTH) olan çocuklarda eşlik eden üriner sistem hastalığı (EÜSH) varlığının başvuru bulguları, radyolojik özellikler, metabolik risk profili, takip yoğunluğu ve tedavi gereksinimleri üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Ocak 2014– Aralık 2020 tarihleri arasında üçüncü basamak bir üniversite hastanesinde ÜSTH tanısı ile izlenen 308 pediatrik hastanın verileri retrospektif olarak analiz edildi. Hastalar, EÜSH bulunan (n=110) ve bulunmayan (n=198) olmak üzere iki gruba ayrılarak karşılaştırıldı. Demografik özellikler, klinik başvuru bulguları, enfeksiyon profili, radyolojik ve metabolik veriler, takip sürecindeki görüntüleme sayıları ile medikal ve cerrahi tedavi gereksinimleri değerlendirildi. Çalışma grubunun %35.7’sinde en az bir EÜSH saptandı. Tanı yaşı ve cinsiyet dağılımı açısından gruplar arasında anlamlı fark izlenmezken, ailede taş öyküsü EÜSH bulunan grupta daha düşük oranda saptandı (%50.0’a karşı %62.6; p=0.040). EÜSH bulunan hastalarda ateş (p=0.014), piyüri (p<0.001), pozitif idrar kültürü (p<0.001) ve geçirilmiş idrar yolu enfeksiyonu öyküsü (p<0.001) anlamlı olarak daha sık görüldü. Taş boyutu ve taş sayısı açısından fark izlenmezken, üreter (p=0.014) ve mesane taşları (p<0.001) EÜSH bulunan grupta daha yüksek oranda saptandı (p<0.05). İzlem süresince en az bir kez hipositratüri saptanma oranı EÜSH bulunan hastalarda daha yüksekti (p=0.034). Bu grupta toplam ultrasonografi sayısı (p<0.001) hastaneye yatış oranı (p<0.001), cerrahi işlem (p=0.005) ve Double-J stent gereksinimi (p=0.011) anlamlı olarak daha fazlaydı. İzlem sonunda taşsızlık oranları ise gruplar arasında benzer bulundu. Pediatrik ÜSTH olan çocuklarda EÜSH varlığı; enfeksiyon ağırlıklı klinik prezentasyon, taş lokalizasyonunda farklılıklar, izlem sırasında ortaya çıkan metabolik riskler ve artmış takip ile girişim gereksinimi ile ilişkilidir. Bu bulgular, EÜSH bulunan hastaların erken dönemde tanımlanarak multidisipliner bir yaklaşımla daha yakın izlem altında değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır.
Ergen sağlığı alanında asistan hekimlerin bilgi düzeyi ve eğitim gereksinimleri
Bu çalışma, çocuk sağlığı ve hastalıkları asistanlarının ergen sağlığı alanındaki bilgi düzeylerini ve eğitim gereksinimlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Tanımlayıcı nitelikteki bu kesitsel çalışma, Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Ergen Sağlığı Bilim Dalı tarafından Kasım 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında iki oturum halinde yürütülmüştür. Çalışmaya Türkiye genelinde toplam 159 pediatri asistanı gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılara, ergen sağlığının temel bileşenlerini içeren ve literatüre dayalı olarak hazırlanan 10 çoktan seçmeli sorudan oluşan bir bilgi değerlendirme modülü uygulanmıştır. Katılımcıların ergen sağlığına ilişkin temel konulardaki bilgi düzeyleri değişkenlik göstermiştir. Psikososyal görüşme, cinsel sağlık eğitimi ve Human Papillomavirus aşısı konularında yüksek doğru yanıt oranları gözlenirken; anoreksiya nervoza tanı kriterleri, menstrüel sağlık ve madde kullanımı gibi başlıklarda doğru yanıt oranları oldukça düşüktür. Katılımcıların yalnızca küçük bir kısmının ergen sağlığı alanında eğitim aldığı saptanmıştır. Çalışmanın sonuçları, pediatri asistanlarının ergen sağlığı konusundaki bilgi eksikliklerine ve bu alanın müfredatta daha fazla yer alması gerekliliğine işaret etmektedir. Ergenlere özgü tanı, yaklaşım ve iletişim becerilerinin geliştirilmesi için yapılandırılmış eğitim programlarına ve ergen sağlığına özel uzmanlık alanlarının desteklenmesine ihtiyaç vardır.
Okul öncesi çocuklarda malnütrisyon ve gelişimsel özellikler: vaka-kontrol çalışması
Malnütrisyon, erken çocukluk döneminde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmekte olup, ağır klinik belirtiler eşlik etmese dahi çocukların gelişimsel sonuçlarını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu çalışmada, malnütrisyonu olan çocukların gelişimsel durumları geliştiren bakım çerçevesinde değerlendirilmiş ve erken öğrenme fırsatları ile sosyodemografik özelliklerle olan ilişkisi incelenmiştir. Çalışmaya, kilo alamama yakınması ile başvuran 12–72 ay arasındaki çocuklar dâhil edilmiştir. Çalışma grubunu, Dünya Sağlık Örgütü büyüme standartlarına göre yaşa göre ağırlığı −2 standart sapmanın (SS) altında olan 53 çocuk oluştururken; kontrol grubunu yaş ve cinsiyet açısından benzer, yaşa göre ağırlığı 0 ile +1 SS arasında olan 35 sağlıklı çocuk oluşturmuştur. Erken Gelişim Envanteri (EGE) ve Ebeveynin Gelişimsel Durumu Değerlendirmesi (PEDS) ile gelişimsel değerlendirme yapılmıştır. Sosyoekonomik düzey Hollingshead–Redlich Ölçeği kullanılarak belirlenmiştir. Gruplar arasında sosyoekonomik düzey açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.01). EGE değerlendirmesinde, ince motor gelişim alanında gecikme malnütrisyonu olan çocuklarda anlamlı olarak daha sık bulunmuştur (p<0.01). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, yaşa göre ağırlığın −2 SS’nin altında olması ince motor gelişim gecikmesi için bağımsız bir risk faktörü olarak belirlenmiştir (aOR=7.75, p=0.01). Ebeveynlerin davranışa ilişkin kaygıları çalışma grubunda daha sık saptanmış (p=0.01); düşük vücut ağırlığı (aOR=13.1, p=0.01) ve bakımveren ile günlük oyun süresinin 1 saatin altında olması (aOR=4.43, p=0.04) bu kaygılarla ilişkili bulunmuştur. Bulgularımız, kronik malnütrisyon varlığından bağımsız olarak, yaşa göre ağırlığı düşük olan çocuklarda gelişimsel risklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini göstermekte; bu çocukların izleminde gelişimsel değerlendirmenin ve geliştiren bakım bileşenlerinin bütüncül biçimde ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.
Çocuklarda Klebsiella oxytoca bakteremisi: Sekiz yıllık tek merkez deneyimi
COVID-19 pandemisinin Çocuk Gastroenterolojisi Ünitesi’nde yapılan girişimsel işlemler üzerindeki etkisi: Tek merkez deneyimi
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ Mart 2020’de Coronavirus Disease of 2019 (COVID-19) enfeksiyonu pandemisini ilan etmiştir. Bu çalışmanın amacı, COVID-19 pandemisinin bir çocuk gastroenteroloji kliniğinde gerçekleştirilen girişimsel işlemler üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Uygulanan işlemler pandemi öncesi (12 Mart 2019 - 11 Mart 2020 tarihleri arası-birinci dönem) ve sonrasında (12 Mart 2020 - 11 Mart 2021 tarihleri arası- ikinci dönem) hem sayısal olarak hem de endikasyonları açısından karşılaştırıldı. Randevu verilen işlem sayısı 527 idi (%69 birinci dönem, %31 ikinci dönem, p<0.001). İki dönem arasında randevu verilen hastaların ortanca yaşları arasında anlamlı fark yoktu (11.16 ve 10.75 yıl, p>0.05). Özofagogastroduodenoskopi her iki dönemde de en çok randevu verilen işlemdi. İşlem tiplerine (üst gastrointestinal endoskopi, kolonoskopi, karaciğer biyopsisi, peruktan endoskopik gastrostomi ve endoskopik retrograd kolanijopankreatikografi) göre hastaların yaşları arasında birinci dönemde anlamlı fark varken (p=0.003), ikinci dönemde yoktu. İkinci dönemde erteleme sıklığı daha fazlaydı (p=0.045) ve gecikme süresi de anlamlı olarak daha uzundu (sırası ile 1 ay ve 5 ay, p<0.001). İşlem ertelemesine bağlı klinik açıdan dikkat çekici sonuçlar birinci dönemde üç, ikinci dönemde ise altı hastada gözlenmiş olup, bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0.13). Her iki dönemde de en sık işlem endikasyonu inflamatuar bağırsak hastalığı idi. Birinci dönem işlemlerin en sık erteleme nedeni ‘’enfeksiyon’’iken ikinci dönemde ‘’COVID-19 Pandemisi’’ idi (p< 0.001). Sonuç olarak COVID-19 pandemisi, çocuk gastroenterolojisinde girişimsel işlem sıklığında azalma ve işlemlerde gecikmeye yol açmış; bu durum bazı hastalarda klinik açıdan anlamlı sonuçlara neden olmuştur ve benzer sağlık krizlerinde işlemlerin dikkatli önceliklendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Çocuk ve ergenlerde kilo fazlalığı ve obezitenin tedavisinde yaşam tarzı değişikliği önerilerinin etkinliği
Çalışmanın amacı obezite/kilo fazlalığı nedeniyle izlenen olgularda rutin poliklinik koşullarında verilen yaşam tarzı değişikliği (YTD) önerilerinin etkinliğini ve yanıtı etkileyen faktörleri değerlendirmektir. 2021–2023 arasında 5–18 yaşında, ekzojen obezite/kilo fazlalığı tanısı ve ≥6 ay izlemi olan 99 olgu retrospektif incelendi. Altı ay sonunda VKİ z skorunda ≥%5 azalma olanlar YTD+, olmayanlar YTD– olarak sınıflandı. Altı ay sonunda VKİ z skorunda azalma saptandı (p=0.011; Cohen’s d=0.26). Olguların %30.6’sı YTD+ idi; obezitesi olanların %8’i kilo fazlalığına geriledi. İnsülin direnci %63.3, dislipidemi %54.3, hepatosteatoz %55.3 ve kan basıncı yüksekliği %50 oranında saptandı. YTD+ ve YTD– grupları arasında başlangıç antropometrik ve metabolik parametreler açısından fark yoktu. Çocukluk çağı obezitesinde sınırlı sayıda olguda anlamlı kilo kontrolü sağlanabilmesi, komorbidite oranlarının yüksek olması ve YDT önerileri etkin olan-olmayan olgular arasında başlangıç verilerinin farklı olmadığı göz önünde bulundurulduğunda obezite/ kilo fazlalığının tedavisinde yüksek yoğunluklu, aile merkezli ve multidisipliner programların uygulanması gereklidir.
Emzirme problemi yaşayan annelerin ve yenidoğan bebeklerin risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Altıncı Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmaları (TNSA) kapsamında 2018 verilerine göre yaşamın ilk ayında sadece anne sütü alma oranı %59.2 saptanmıştır. Bu araştırmanın amacı emzirme problemi yaşayan anneler ve yenidoğan bebeklerindeki risk faktörlerinin değerlendirilmesidir. Mevcut çalışma bir üniversite hastanesinin Emzirme ve Relaktasyon Ünitesinde (ERÜ) 01.03.2024 ile 29.04.2024 tarihleri arasında prospektif ve tanımlayıcı olarak gerçekleştirildi. Çalışma grubunu yenidoğan bebeği olan ve ERÜ’ye başvuran anneler oluşturdu. Araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formu, annelerle yüz yüze görüşülerek uygulandı ve yanıtlar kaydedildi. Yenidoğan bebeği olan 66 anne çalışmaya dahil edildi. Bebeklerin %92.4’ü sezaryen ile doğurtulmuşken, %13.6’sı prematüreydi. Doğumdan önce annelerin %18.2’si emzirme eğitimi almıştı. Maternal sigara kullanım oranı %9.1, maternal kronik hastalık oranı %15.2’i olarak saptandı. Doğumdan sonraki ilk yarım saat içerisinde annelerin %74.2’sinin emzirmeye başladığı belirlendi. Doğum öncesi emzirme eğitimi alan annelerin, bebeklerini doğumdan sonraki ilk yarım saat içinde emzirebilme oranlarının daha yüksek olduğu saptandı. Gebelik döneminde emzirme eğitimi almak erken emzirme başarısına olumlu katkı sağlamaktadır. Doğum sonrası profesyonel emzirme desteğinin de önemli pozitif etkileri dikkati çekmiştir.
Çocuklardaki idrar yolu enfeksiyonuna yaklaşım rehberlerinin karşılaştırılmalı analizi: Görüş birliği var mı?
Bu çalışma, 2016 sonrası dönemde farklı kıtalarda yayımlanmış dokuz uluslararası çocukluk çağı idrar yolu enfeksiyonu rehberini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Bulgular, rehberlerin semptom temelli yaklaşım, idrar kültürü temelli tanı ve seçici görüntüleme gibi temel ilkelerde benzerlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Ancak yaşa özgü risk tanımları, idrar örneği toplama yöntemleri, kültür eşik değerleri, laboratuvar testlerinin önceliği ve görüntüleme stratejileri açısından belirgin bölgesel farklılıklar mevcuttur. Bu farklılıkların, ülkelerin sağlık sistemleri, enfeksiyon prevalansı ve kaynak erişimi gibi faktörlerle ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bulgular, çocuklarda İYE yönetiminin daha bütüncül ve standart bir rehberle şekillendirilmesine duyulan gereksinimi vurgulamaktadır.
Konjenital hipotiroidi için ulusal yenidoğan tarama testiyle yönlendirilen olguların klinik özelliklerinin incelenmesi
Konjenital hipotiroidi (KH), hipotalamo-hipofizer-tiroid ekseninin doğuştan farklı derecelerdeki fonksiyon bozukluğunun neden olduğu tiroid hormonu eksikliğidir, çocukluk çağının en sık karşılaşılan endokrin sorunlarından biridir. Bu çalışmada 01.01.2024-01.01.2025 tarihleri arasında KH için ulusal ölçekli yenidoğan tarama testinde tiroid uyarıcı hormon (TSH) yüksekliği saptanıp Hacettepe Üniversitesi Çocuk Endokrin Polikliniği’ne yönlendirilen 49 yenidoğanın (K/E:28/21) başvuru bulguları incelenmesi amaçlanmıştır. Olguların ortanca başvuru yaşı 17 gün (7-52) yenidoğan tarama testi TSH ölçümü ortanca değeri 17.4 mIU/ml (5-192.4) di. Geri çağırılan olguların başvurudaki doğrulayıcı tiroid hormonlarından TSH düzeyi ortanca 5.94 mIU/ml (1.3-192.4), serbest T4 düzeyi (sT4) 12.5 pmol/L (1.9-20.8) ölçülmüştü. 19 olgunun doğrulayıcı tiroid hormon ölçümü primer KH için tanısaldı (TSH 43.1 mIU/mL (10.1-192.4), sT4 10.6 pmol/L (1.9-17.3)), aynı gün Na-levotiroksin (Na-LT4) tedavisi (ortanca 12.5 mcg/kg) başlandı. Santral hipotiroidi tanısı alan olgu yoktu. Bir olgunun tiroid bezi hipoplazikti, diğer olgularda patoloji saptanmadı. 30 olgunun doğrulayıcı tiroid hormon ölçümleri ile primer KH saptanmadı (TSH 4.3 mIU/mL (1.3-9.3), sT4 13.5 pmol/L (9.1- 20.8)). Primer KH tanısı alan ve almayan olgular karşılaştırıldığında primer KH saptanan olgular yenidoğan taramasından istatistiksel anlamlılık sınırına yakın olarak daha erken yönlendirilmişti (p=0.06), taramada TSH düzeyi ise istatistiksel anlamlı olarak yüksekti (p=0.001). Yenidoğan tarama testi ile önlenebilir, geri dönüşsüz nörogelişimsel geriliğin en önemli nedenlerinden olan KH’li olgulara yaşamın ilk iki haftasında tanınıp tedavi başlandığı görüldü. TSH düzeyi daha yüksek ölçülerek, daha erken yönlendirilen olgularda doğrulayıcı tiroid hormon incelemeleri değerlendirirken daha yüksek şüphe düzeyinde olunması önerilir.
Geri bildirim cihazının kardiyopulmoner resüsitasyon performansı üzerindeki etkisi: Asistan hekimler ile yapılan bir pilot çalışma
Çocuk kardiyopulmoner resüsitasyon (KPR), çocuklardaki anatomik ve fizyolojik farklılıklar nedeniyle yetişkinlere uygulanan KPR’den farklıdır. Geri bildirim cihazları, KPR sırasında kompresyon derinliği ve hızını izleyerek uygulayıcı performansını artırır. Bu çalışmada, geri bildirim cihazı kullanılarak uygulanan çocuk KPR performansının değerlendirilmesi amaçlandı. Çocuk acil servisinde Kasım 2024 tarihinde çalışmakta olan 18 pediatri araştırma görevlisi ile gerçekleştirilen bu pilot çalışmada, katılımcılar önce geri bildirim cihazı olmadan, ardından geri bildirim cihazı ile KPR uyguladı. Kompresyon derinliği, hızı ve rehbere uygunluk oranları ölçülerek analiz edildi. Çocuk acilde çalışmakta olan 18 pediatri araştırma görevlisinin yaş ortalaması 27.2 yıl olup %60’ı kadın, %40’ı erkek idi. Geri bildirim cihazı kullanılmadan rehbere uygun kompresyon oranı %15.8±4.8 bulunurken, geri bildirim cihazıyla bu oranın %76.8±5.6’ya yükseldiği görüldü (p=0.001). Göğüs kompresyon derinliği cihaz olmadan 6.2±0.5 cm olarak bulunurken, geri bildirim cihazı ile 4.6±0.4 cm olarak ölçüldü (p=0.001). Kompresyon hızı açısından iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p=0.068). Bu çalışma, geri bildirim cihazlarının çocuk KPR performansını iyileştirdiğini göstermektedir. Ancak cihazların kompresyon hızı üzerindeki etkisi sınırlıdır. Geri bildirim cihazlarının eğitim süreçlerine entegrasyonu, uygulayıcıların teknik becerilerini artırabilir.
Primer gonadal lenfomalı hastaların klinik analizi
Primer gonadal lenfomalar çocukluk çağında nadir görülür. Bu çalışmada 1980-2024 yılları arasında non-Hodgkin lenfoma (NHL) tanısı alan hastalarımızdan primer gonadal kökenli olan yedi hastanın retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kırk dört yıllık sürede bölümümüzde takip edilen 1360 NHL içinde primer gonadal lenfoma tanılı 7 hasta (5.0%) bulunmaktaydı. Tanı yaşları 1-16 yıl arasında değişen yedi hastada gonadal tutulum beşinde testis ve ikisinde over kökenliydi. Başvuru yakınması testis tümörlü hastalarda skrotal şişlik, over tümörlü hastalarda karın şişliği ve sistemik semptomlar açısından ateş şeklindeydi. Erkek hastalara ve kız hastaların birine cerrahi eksizyon yapıldı, diğerine asit sıvısından alınan örnekle tanı kondu. Histopatoloji üç hastada Burkitt, birinde diffüz büyük B hücreli, birinde lenfoblastik lenfoma ile uyumlu bulunurken, ikisinde NHL alt tipi belirlenememişti. Üçer hasta evre-I ve evre-II, bir hasta evre-III hastalığa sahipti. Tüm hastalara kemoterapi verildi. Ortanca izlem süresi 52 ay olup 5 yıllık genel ve olaysız yaşam hızları %85.7 bulundu. Primer gonadal lenfomalar çocukluk çağında nadir görülür, erişkine göre farklı özellikler gösterir. İzole gonadal kitle ile başvuran çocuk hastalarda primer gonadal lenfomalar akılda tutulmalıdır.
Dev ensefalomiyelosele eşlik eden nadir bir solunum sıkıntısı nedeni: Yenidoğan olgusu
Ensefalomiyelosel, 8 ila 12. gebelik haftaları arasında gelişen bir postnörülasyon defektidir. Konjenital lober amfizem bir veya birden fazla pulmoner lobun hiperinflasyonu ile karakterize bir hava yolu malformasyonudur. Dış kulak yolu agenezisi ise nadir görülen birçok sendromun komponenti olabilen bir malformasyondur. Antenatal dönemde ensefalomiyelosel tanısı alan hastamızda postoperatif dönemde yapılan beyin manyetik rezonans görüntülemesinde dış kulak yolu agenezisi tespit edildi. Ayrıca postnatal 34. gününde solunum sıkıntısı nedeniyle başvuran hastada pnömotoraks olarak düşünülen, ileri incelemede konjenital lober amfizem saptandı. Bu olgumuzda antenatal dönemde ensefalomiyelosel tespit edilen hastanın eşlik eden nadir anomalilerine dikkat çekilmesi amaçlanmıştır.
Okullardaki besin çevresi ile çocukların beslenme durumu arasındaki ilişki: kesitsel bir çalışma
Okullar çocukların sağlıklı beslenme davranışının geliştirilebileceği ortamlardır. Okullarda sunulan öğünler öğrencilerin öğrenme kapasitesi ve sosyal etkileşimi üzerinde olumlu etkiler sağlayabilir. Bu çalışma ile okul çağındaki çocukların okuldaki beslenme çevresinin (öğretim kurumunun özellikleri, okulda geçen süre, öğün sayısı, okulda yemek hizmeti sunulması, öğünün sağlanma yeri) beslenme durumu ve büyüme üzerine etkileri araştırıldı. Kesitsel tek merkezli bu çalışmaya 268 çocuk dahil edildi. Çocuklar beden kitle indeksi (BKİ) Z skorlarına göre “malnütrisyon ve malnütrisyon riski grubu”, “kiloluluk/obezite grubu” ve “normal BKİ grubu” olarak gruplandığında; özel okula gitme sıklığı, okulda geçirilen süre, okulda yemek hizmeti varlığı, öğünün temin edilme şekilleri benzerdi. Kısa boylu ve normal boylu çocuk grupları arasında aynı parametreler açısından fark yoktu. Kısa boylu çocuklarda kronik hastalık oranının fazla (p=0.007), iki ve üzerinde öğün yapma sıklığının az (p=0.022) olduğu gösterildi. Özel okullara gidenlerde okul yemekhanesinde yemek tüketiminin (p<0.001) ve iki öğünden fazla öğün tüketiminin (p<0.001), devlet okullarına gidenlerde ise evden getirilen öğün tüketiminin daha sık olduğu saptandı. On yaş üzerindeki çocuklarda, özellikle lise grubunda (p=0.005), kantinden beslenmenin daha sık olduğu görüldü. Bu sonuçlar ile okullarda sunulan öğün sayısının fazla oluşunun kronik hastalığı olan çocuklar başta olmak üzere okul çocuklarının beslenme durumunda olumlu etkilerinin olabileceğini düşündürmüştür. Çalışmamızda elde ettiğimiz okulda geçirilen sürenin uzun oluşu, kısa boylu çocukların okulda iki ve üzerinde öğün yapma sıklığının az oluşu, ergenlikle birlikte kantinden besin tüketiminin artışı gibi bulgular okulda kaliteli ve sağlıklı beslenme desteğinin önemine dikkat çekmektedir.
Ergenlerde pubertal evre belirlemede özdeğerlendirme yönteminin hekim muayenesi sonuçlarıyla karşılaştırılması
Puberte muayenesi ergenlik döneminde fizik muayenenin önemli bir parçasıdır; ancak yetersiz zaman, uygunsuz muayene ortamı, kültürel normlar ve hasta mahremiyeti ile ilgili endişeler nedeniyle düşük oranda yapılmaktadır. Bu gibi durumlarda puberte evrelemesi için ergenlerden özdeğerlendirme yapmaları istenebilmektedir. Bu çalışmada ergenlerde özdeğerlendirme ve puberte muayenesi arasındaki uyumu değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmaya katılan 91’i kız, 35’i erkek olmak üzere 126 ergenden fizik muayene öncesinde Tanner Cinsel Olgunluk Evrelerinin görsel olarak açıklandığı kartlar gösterilerek kendi gelişimlerine uygun olduğunu düşündükleri pubik kıllanma ve genital gelişim evrelerini seçmeleri istendi. Ardından iki çocuk hekimi tarafından puberte muayenesi yapılarak Tanner evresi belirlendi. Erkeklerde klinik muayene ile ergenlerin özdeğerlendirmesi ağırlıklı kappa ile karşılaştırıldığında genital evre için %60 (%95 CI:%44-%75), pubik kıllanma için %58 (%95CI: %39-%77) uyum saptandı. Bu değerler kız ergenlerde meme gelişimi için %33 (%95CI: %19-%45), pubik kıllanma için %46 (%95CI: %31-%61) olarak bulundu. Kızların meme gelişimi ve pubik kıllanmayı genelikle olduğundan daha geri evrede değerlendirdiği; erkeklerin genital gelişimlerini olduğundan geride ya da olduğundan ileride değerlendirdiği, tüm değerlendirme içinde en güçlü güvenirlik düzeyine sahip olduğu görüldü. Çalışmamız erkek ergenlerin kızlara göre ergenlik evrelerini daha iyi değerlendirdiklerini gösterse de hekim muayenesi ile özdeğerlendirme arasındaki uyum orta derecede güvenilirdir. Ergenlik döneminde fizik muayeneye mutlaka puberte muayenesi dahil edilmelidir.
Çocukluk çağında tamamen implante edilebilir venöz giriş portuna bağlı kan dolaşımı enfeksiyonları
Çocukluk çağında tamamen implante edilebilir venöz giriş portları ile ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonlarının (Pİ-KDE) insidansı ve sonuçları iyi tanımlanmamıştır. Türkiye’de üçüncü basamak bir çocuk hastanesinde çocuk hastalarda Pİ-KDE’nin 5 yıllık insidans ve sonuç parametrelerini gözden geçirmek için retrospektif bir çalışma tasarladık. Genel Pİ-KDE insidansı 10.000 kateter günü başına 14.8 enfeksiyondu. Genç yaş ve altta yatan hematolojik maligniteler Pİ-KDE için risk faktörleriydi. En sık izole edilen bakteri Staphylococcus spp. idi ve kan dolaşımı enfeksiyonuna (KDE) (%53) ve port cebi enfeksiyonuna (n=7, %6.2) bağlı olarak portlar çıkartıldı. Pİ- KDE olan hastalarda tedavi sonunda klinik ve mikrobiyolojik cevap oranları KDE olan hastalara göre daha düşüktü (sırasıyla, p=0.01 ve p=0.002) ve enfeksiyonla ilişkili mortalite ise nispeten daha yüksekti (%12.4’e karşı %4.1). Pİ-KDE’nin yanı sıra hematolojik maligniteler de olguların klinik ve mikrobiyolojik yanıtları için önemli risk faktörleri olarak gösterilmiştir. Risk faktörlerinin ve hastane bazlı ihtiyaçların belirlenmesi, KDE’li hastalarda Pİ- KDE ve port kaybını önlemek ve hasta sonuçlarını iyileştirmek için en önemli adım gibi görünmektedir.
Çocuklarda Nutcracker sendromu: Tek merkez deneyimi
Nutcracker sendromu (NCS) sol renal venin kompresyonuna eşlik eden bulgu ve belirtilerin olması olarak tanımlanmaktadır. Sıklıkla iyi seyirli bir durum olmakla birlikte çocukluk çağında nadirdir ve tedavi ve izlem ile ilgili veriler kısıtlıdır. Bu çalışmada NCS tanısı ile izlenen çocuk hastaların başvuru ve izlemdeki klinik ve laboratuvar bulgularını incelemek ve prognoz hakkında bilgi edinmek amaçlanmıştır. Ocak 2017 ile Ağustos 2024 tarihleri arasında NCS tanısı ile izlenen çocuk hastaların medikal kayıtları geriye yönelik incelendi. Hastaların tanı ve izlemdeki demografik, klinik ve laboratuvar bulguları kaydedildi. Çalışmaya NCS tanısı konulmuş, ortalama tanı yaşı 11.7 ± 3.6 yıl olan, 31 (23 kız, 8 erkek) hasta dahil edildi. Yirmi sekiz (%90.3) hasta asemptomatikti. En sık [22 hasta (%71)] prezentasyon şekli izole proteinüriydi. Yirmi yedi (%87) hasta ortanca 17 (1.6-97.4) ay takip edildi. Bu hastaların 10 (%37)’unda klinik ve laboratuvar olarak tam düzelme görüldü. Sekiz (%29.6) hastada ise son vizitte izole mikroalbuminüri mevcuttu. İzlem sürecinde proteinüride anlamlı azalma ve vücut kitle indeksi (VKİ) z-skorunda anlamlı artış saptandı. Tüm hastalar konservatif olarak izlendi. İzlemde hiçbir hastada semptomlarda artış, glomerüler filtrasyon hızında azalma ve proteinüride artış gözlenmedi. Nutcracker sendromu sıklıkla hematüri ve/ veya proteinüri ile karşımıza çıkar ve böbrek biyopsisi gibi invaziv tetkikler öncesinde mutlaka ekarte edilmelidir. Sıklıkla iyi seyirlidir, konservatif izlem çoğu hastada yeterlidir ve VKİ’de artış ile paralel olarak düzelme oranı yüksektir.
Yenidoğanda anti-e minör kan grubu uygunsuzluğuna bağlı gelişen dirençli indirekt biperbilirübinemi: Bir vaka takdimi
Yenidoğan döneminde sarılık sık görülmektedir. Maternal eritrosit antikorlarının fetal eritrositlere doğrudan etkisi sonucu gelişen Yenidoğanın Hemolitik Hastalığı (YHH) farklı klinik tablolar oluşturur. YHH hem Rh hem de ABO uyuşmazlığına bağlı olarak ortaya çıkmakla birlikte; nadiren minör (alt grup) kan grubu uyuşmazlığına bağlı olarak da gelişebilmektedir. Alt grup uyuşmazlığında görülen hiperbilirübineminin şiddeti değişkeklik gösterebilmektedir. Minör kan grubu uyuşmazlığında hiperbilirübinemi hafif olabileceği gibi kan değişimi gerektirecek düzeyde de görülebilir. Bu makalede tekrarlayan indirekt hiperbilirübinemi atakları nedeniyle yapılan incelemede anti-E kan grubu uyuşmazlığı tanısı konulan, yoğun fototerapi ve intravenöz immünglobulin (IVIG) ile başarılı bir şekilde tedavi edilen bir olgu sunulmaktadır. Bu olgu ışığında anti-E’ye bağlı minör kan grubu uyuşmazlığı gözden geçirilmiştir.
Çocukluk çağında dirençli epilepside rufinamid kullanımı
Çocukluk çağında dirençli epilepsi tedavisi kısıtlı ilaç seçenekleri ile yönetimi zor bir konudur. Çalışmamızda yeni nesil ilaçlardan rufinamidin çocukluk çağı dirençli epilepsi tedavisindeki kullanımını ve yan etkilerini araştırmayı amaçladık. Çalışmaya 79 (43 E/ 36 K) hasta dahil edildi ve yaş ortancaları 98.6 (1.5-208) aydı. En sık nöbet tipi tonik (n=40, %31.3), tonikklonik (n=15, %11.7) ve miyoklonikti (n=15, %11.7). Hastaların %89.9’u (n=71) günlük nöbet geçirmekteydi. Etiyolojide en sık yapısal (n=39, %49.4) ve genetik (n=25, %31.6) nedenler belirlendi. Ortanca izlem süresi 28.5 (1.5- 98.5) aydı. Yirmi yedi (%34.2) hastada nöbet kontrolü ≥%50, 3 (%3.8) hastada ise %100’dü. İzlemde 8 (%10.1) hastada yan etki görüldü; döküntü (n=2), status epileptikus (n=2), sedasyon (n=2), kusma (n=2), trombositopeni ve ödem (n=1), iştahsızlık (n=1). Dört yaş altında %61.5 hastada ≥%50 nöbet kontrolü ve %7.7 hastada nöbetsizlik sağlandı. Rufinamid bir yaşından itibaren dirençli epilepsi tedavisinde kullanılabilecek, yan etkileri açısından dikkatli izlem gerektiren bir antinöbet ilaçtır.
Çocukluk çağında Kaposi sarkomu: Tek merkez deneyimi
Kaposi sarkomu (KS) nadir görülen bir yumuşak doku tümörüdür. Bu çalışmada 30 yıllık bir süre boyunca KS ile ilgili merkezimizin deneyimini bildirmeyi amaçladık. 1990’dan 2024’ye kadar KS tanılı dokuz çocuk değerlendirildi. Çalışmaya 4 erkek 5 kız hasta dahil edildi. Ortanca yaş 10 yıl idi (3-16). Başvuru semptomları hastaların 6’sında ciltte nodül ve plaklar, birinde ise dişeti lezyonu idi. Bir hasta servikal lenfadenopati ile başvurdu. Bir hastada multipl lenfadenopatilere ek olarak ateş ve hepatosplenomegali vardı. Dört hastada post-transplant, dördünde klasik KS ve birinde ise endemik tip KS mevcuttu. İki hastaya sadece cerrahi uygulandı, diğer hastalara cerrahi sonrası immün süpresan tedavi doz azaltımı, interferon alfa ve kemoterapi tedavileri verildi. Beş yıllık genel ve olaysız sağkalım hızları sırasıyla %83.5 ve %35,6 idi. Çocuklarda KS tedavisi konusunda yerleşik bir fikir birliği yoktur. Bu hastalarda nüksler sık görülmekle birlikte genel sağkalım hızı yüksek bulunmuştur. Serimizde hiçbir hastanın KS nedeniyle ölüm bildirilmemiştir. Kaposi sarkomu çocuklarda kronik seyirli olmakla birlikte yönetilebilen bir hastalıktır.
Sigara içen ergenlerde nikotin replasman tedavisine erişimin değerlendirilmesi
Ergenlerin sigarayı başarıyla bırakmalarına yardımcı olmak için davranışsal ve farmakolojik tedavilerin bir kombinasyonu önerilmektedir. Farmakolojik tedavi ergenin nikotin bağımlılığı düzeyine ve sigarayı bırakmaya hazır olup olmadığına göre düzenlenmelidir. Ülkemizde nikotin replasman tedavisi (NRT) devlet tarafından karşılansa da çoğu zaman tedarik sorunu yaşanmasından dolayı tedavi yapılamamaktadır. Çalışmada, Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Ergen Sağlığı Bilim Dalı Sigara Bırakma kliniğine başvuran ve NRT reçete edilen 12-18 yaş arası ergenlerin tedaviye erişimi değerlendirildi. Hastaların bağımlılık düzeylerini değerlendirmek için modifiye Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (mFTQ) kullanıldı. Araştırmaya %67.6’sı erkek, yaş ortalaması 16.4 ± 0.9 yıl olan toplam 34 ergen dahil edildi. Ortalama mFTQ skoru 4.4 ± 2.2 idi. Katılımcıların 11’i orta düzeyde (%32.4), 5’i ise ciddi düzeyde (%17.6) bağımlı bulundu. Orta ve ciddi düzeyde bağımlı ergenlerin tümüne NRT önerilse de tedavinin mevcut olmaması nedeniyle yalnızca %50’si NRT’ye erişebildi. Bu çalışma NRT’ye erişilebilirliğin düşük seviyelerini göstermektedir. Tütün kullanımının yönetimine güçlü bir şekilde öncelik veren programların oluşturulması ve gençlerin erişebileceği bir sağlık sistemi oluşturulması büyük önem taşımaktadır. Ayrıca hükümetler ve sağlık sistemleri, NRT ürünlerinin bulunabilirliğini ve karşılanabilirliğini artırmaya yönelik çaba içerisinde olmalıdır.
Fototerapinin, nabız oksimetre ile oksijen satürasyonu ölçümüne etkisi
Fototerapi ışığı farklı dalga boyunda olduğu için, nabız oksimetre ile ölçülen oksijen satürasyonu etkilenebilir. Bu çalışmada fototerapinin, nabız oksimetre ile ölçülen oksijen satürasyonuna etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Fototerapi uygulanan yenidoğanlarda nabız oksimetre sensörünün üzeri açık halde ve opak bant ile kapatıldıktan sonra oksijen satürasyonu ve nabız değerleri kaydedilmiştir. Nabız oksimetre sensörünün üzeri açık tutulduğu durumda desatürasyon olaylarının yüzdesi, üzeri opak bandla kapatılarak yapılan ölçümdeki desatürasyon olayları yüzdesinden daha yüksek saptanmıştır (4.17 vs 3.06; p=0.025). Bu durum sensörün üzeri açık tutulursa, yanlış desatürasyon alarm sıklığının artabileceğini düşündürmüştür. Benzer şekilde; sensörün üzeri açık tutulduğu durumda spO2> %94 olarak ölçülen sürenin yüzdesi, üzeri opak bantla kapatılarak yapılan ölçümdeki spO2> %94 olan sürenin yüzdesinden daha düşük saptanmıştır (62 vs 75; p=0.019). Bu durum ise, sensörün üzeri açık tutulursa, hiperoksi durumlarının atlanabileceğini düşündürmektedir. Yalancı alarmları önlemek için fototerapi sırasında nabız oksimetre sensörlerinin üzerinin opak bant ile kapatılması önerilmektedir.
Primer enürezis tanısı ile takip edilen çocuk hastaların klinik özelliklerinin ve tedavi yanıtlarının değerlendirilmesi
Bu çalışmada primer enürezis tanısıyla takip edilen hastaların, klinik özellikleri ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Nefrolojisi polikliniğinde, 1 Nisan 2021-1 Nisan 2023 tarihleri arasında “primer enürezis” tanısı alan 5-18 yaş arası 50 hastanın klinik özellikleri ile tedavi sonuçları geriye dönük incelenmiştir. Çalışmada, ortanca başvuru yaşı 7.8 (IQR 6.1 – 8.9) yıl olan 50 hastanın (22 kız, 28 erkek) 29’u nonmonosemptomatik enürezis, 21’i monosemptomatik enürezis ile uyumluydu. Hastaların %30’u davranış tedavisine tam yanıt vermişti. Desmopressin başlanan 32 hastanın %68.7’si 1. ayda tam ya da kısmi yanıt vermişti. Desmopressine hiç yanıt vermeyen hastaların %50’si oksibutinin kombinasyonu ile 3. ayda tam yanıt vermişti. Desmopressin tedavisine 1. ayda tam ya da kısmi yanıt veren hastaların ortanca yaşı hiç yanıt vermeyenlere göre anlamlı olarak daha küçük saptanmıştır (7.8 vs. 9.4, p=0.03). Enüreziste erken başvuru ve erken tedavi çok önemlidir. Monoterapi ile tam yanıt alınamayan hastalarda kombinasyon tedavileri fayda sağlayabilir.
Telif Hakkı (c) 2025 Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi
Prader-Willi sendromu bulunan hastalarda plazma ghrelin, oksitosin ve brain-derived nörotrofik faktör düzeyleri
Prader-Willi sendromu (PWS) sendromik obezitenin en sık nedenidir. PWS’de görülen obeziteye katkıda bulunan birçok faktör vardır; hiperfaji davranışı bunlardan biridir. Hiperfajinin altında yatan mekanizmalar henüz tam olarak aydınlatılmamıştır, ancak önleyici ve iyileştirici etkin yöntemler geliştirilmesi bunların iyi anlaşılmasıyla mümkün olabilecektir. Bu çalışmada delesyon tipi obez PWS hastaları (n=9), UPD tipi obez PWS hastaları (n=7), vücut kitle indeksi yönünden uyumlu obez kontroller (n=16) ve sağlıklı kontroller (n=25) dört grup halinde incelenerek bireylerden alınan açlık serum örneklerinde ghrelin, oksitosin ve BDNF (brain-derived neurotrophic factor) düzeyleri ölçülmüştür. Ghrelin ve oksitosin düzeyleri iki PWS altgrubunda birbirine benzer, ancak her iki kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuş, BDNF düzeyleri ise dört grupta birbirine benzer saptanmıştır. Her üç hormonun düzeyleri PWS hastaları (n=16), obez ve sağlıklı kontrollerde benzer bulunmuştur. PWS’den etkilenmiş hastaların ghrelin düzeyleri yüksek bulunmadığı için, yüksek ghrelin düzeylerinden ziyade düşük oksitosin düzeylerinin PWS’de hipotalamik hiperfaji davranışına katkıda bulunuyor olabileceği düşünülmüştür.
Yenidoğan döneminde toplum kaynaklı pnömoni
Yenidoğan döneminde toplum kaynaklı alt solunum yolu enfeksiyonları özellikle kış aylarında hastaneye yatışların en sık nedenlerinden biridir. Çoğu hastada etken viral olmasına rağmen, nadiren bakteriyel kaynaklı da olabilmektedir. Solunum yolu enfeksiyonlarında etken tespiti için “multiplex real-time polymerase chain reaction“ (PCR) taraması, enfeksiyöz ajanın hızlı bir şekilde tanımlanmasını sağlayarak gereksiz antibiyotik kullanımını azaltan güvenilir ve hızlı bir yöntemdir. Bu çalışmadaki amaç üçüncü basamak bir yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) toplum kaynaklı pnömoni tanısı ile izlenen yenidoğanlarda tespit edilmiş olan etkenlerin yıl içerisindeki dağılımını değerlendirmektir. Çalışmaya yenidoğan yoğun bakım ünitesinde toplum kaynaklı pnömoni tanısı ile izlenmiş olan yenidoğanlar alınmıştır. Bu hastaların nazofaringeal sürüntü örneklerinde PCR yöntemi ile viral ve bakteriyel etkenler tespit edilmeye çalışılmıştır. Etkenlerin yıl içindeki dağılımı değerlendirilmiştir. Toplam 139 hasta çalışmaya dahil edilmiştir ve hastaların 105’inde (%75.5) etken tespit edilmiştir. Sadece viral etken saptanan 95 (%68.5), sadece bakteriyel etken saptanan üç (%2), hem viral hem bakteriyel etken saptanan yedi (%5) hasta mevcuttur. En sık viral etkenler RSV A (n=33, %23.7) ve RSV B’dir (n=26, %18.7). RSV A en çok Ocak ve Mart ayları arasında tespit edilmiştir. En sık bakteriyel etken ise altı hasta (%4.3) ile Haemophilus influenza’dır. Sonuç olarak, yenidoğanlarda toplum kaynaklı solunum yolu enfeksiyonunun en sık nedeni olarak virüsler saptanmıştır ve en çok tespit edilen virüs de RSV’dir. Viral etkenin gösterilebilmesi gereksiz antibiyotik tedavisi verilme sıklığını ve tedavi süresini azaltabilecektir.
Ergen sağlığı danışmanlığı: Ergen ve ebeveynlerin ihtiyaçlarının belirlenmesi
Bu çalışmanın amacı ergen ve ebeveynlerin ergen sağlığını ilgilendiren konulardan hangilerinde danışmanlık alma ihtiyaçlarının olduğunu tespit etmektir. Çalışma kesitsel tanımlayıcı tipte bir araştırma olup Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Ergen Sağlığı Bilim Dalı’nda 23 Şubat12- Mart 2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 18-10 yaş arasında 279 ergen ve bu yaş aralığında ergeni olan 123 anne ve 19 baba oluşturmuştur. Katılımcıların ergen sağlığı konusunda en çok danışmanlık almak istedikleri alanları belirlemek için araştırmacılar tarafından oluşturulan bir anket uygulanmıştır. Ergen sağlığı ile ilgili 15 konu verilip bunlarla ilgili danışmanlık alma istekleri 5’li likert olarak sorulmuştur ve bu liste içerisinde en çok danışmanlık almak istedikleri üç konuyu belirlemeleri istenmiştir. Çalışmaya katılan ergenlerin yaş ortalaması 16.6 yaş olarak saptanmıştır. Katılımcıların çoğunluğunun her konuyu ‘çok istiyorum’ veya ‘istiyorum’ Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2022; 65: 68-74 Orijinal Makale şeklinde işaretlediği görülmüştür. Ergenlerin en çok bilgi almak istedikleri konular ‘Sınav kaygısı’, ‘Depresyon, özkıyım ve kendine zarar verme’ ve ‘Uyku hijyeni’ olmuştur. Anneler ise ‘Sınav kaygısı’, ‘Ekran bağımlığından korunma’ ve ‘Fiziksel gelişim’; babalar ise, ‘Sınav kaygısı’ ‘Fiziksel gelişim’ ve ‘Madde kullanımı’ konularında en çok bilgi almak istediler. Bu çalışmanın en önemli sonucu hem ergenlerin hem ailelerin ergen sağlığını ilgilendiren konularla ilgili danışmanlık almak için istekli olduklarının saptanmasıdır. Özellikle sınav kaygısı ve ekran bağımlılığı gibi konularda ergen ve aileye yönelik verilecek danışmanlık hizmetlerinin artması gerekmektedir. Bu nedenle bu konularda danışmanlık yapabilmek için ergenlerle ilgilenen ve onlara bakım veren tüm sağlık çalışanlarının ergenlerin özgün gelişimi konusunda yeterli bilgiye ve gerekli becerilere sahip olmaları gerekmektedir.
Çocuğunda kronik hastalık olmasının annenin yaşamı ve aile içindeki durumuna etkisi
Çocukları kronik rahatsızlığa sahip olan 33 anneye ruhsal, sosyoekonomik, fiziksel ve duygusal alanlardaki zorluklarını belirlemek amacıyla 57 soruluk bir anket uygulandı ve anket sonuçları değerlendirildi. Annelerin yaş ortalaması 40.5 (±7.9) yıl, hasta çocukların yaşları ortalaması 11.4 (±5.7) yıl olarak tespit edildi. Annelerin %18.2’si 18 yaşından küçük evlenmişti. Çocuklarının kronik hastalığı sürecinde, annelerin %48.5’inin kilosunun arttığı veya azaldığı; %75.8’inde ise uyku sürelerinin azaldığı öğrenildi. Hastalığın teşhisini ilk öğrendiklerinde; annelerin %81.8’i üzgün, yıkılmış ̧ veya endişeli hissettiğini belirtti. Annelerin 10’u (%30.3) çalışırken çalışan annelerin beşi (%50) çocuğunun hastalığından sonra işi bırakmıştı. Bir anne ise çocuğunun hastalığından sonra çalışmaya başlamıştı. Annelerin %81.8’i, çocuğunun hastalığından en çok etkilenen ebeveynin kendisi olduğunu ifade etti. Annelerin %75.8’inin kendine ayırdığı zaman azalmış olarak bulundu. Çocuklarında kronik hastalık olan annelere psikolojik, sosyal ve ekonomik destek sağlanması önemlidir. Bu konuda daha geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Kutadgu Bilig'de sağlık ile ilgili bilgiler
The Uygurs living in the southern part of Khan Tengri (Tianshan Mountains) established the Karakhanid Uygur Kingdom in 840 with the support of other Turkic clans, with Kashgar as its capital. In 934, during the rule of Satuk Bughra Khan, the Karakhanids embraced Islam, after which they continued to preserve their culture dominance in Central Asia. In this period hundreds of world-renowned Uygur scholars emerged and hundreds of valuable books were written. Among these works Kutatku Bilik, Divani Lugatit Turk and Atabetul Hakayik, are well known. Kutatku Bilik (The Knowledge Befitting a Ruler), was written in 1069 by Yusuf Has Hajip, Counsellor to the Khan. It is a unique example of a work that explains social, cultural, and political life of the Uygurs during this period. It also gives information about medical knowledge, as well as their customs. In this article we summarize some important parts of this huge work regarding hygiene
Türkiye Milli Pediatri Derneği Aşı Takvimi Önerisi
Antenatal kortikosteroid uygulamalarının fetal ve neonatal etkileri
Antenatal kortikosteroidler erken doğum riski olan gebelerde fetal akciğer maturasyonunu arttırmak ve prematür eylem sonucunda doğan bebekleri respiratuvar distres sendromundan koruyarak fetal ve neonatal morbidite ve mortaliteyi en aza indirmek amacıyla yaklaşık 30 yıldır kullanıyor olmasına rağmen doğum öncesi uygulama zamanı, tercih edilecek kortikosteroid formu, dozu ve sıklığı gibi konularda tartışmalar hala sürmektedir. Bu yazıda antenatal glukokortikoid tedavisinde preparat seçimi, uygulama zamanı, dozu ve siklığı dahil olmak üzere uygulanan protokoller ile kısa ve uzun dönemdeki fetal-neonatal yan etki ve komplikasyonları konusundaki son gelişmeler ve görüşler değerlendirilerek tartışılmıştır. Antenatal dönemde uygulanan tek kür kortikosteroidin fetal akciğer maturasyonunu arttırarak prematüre doğan bebeklerde respiratuvar distres sendromu, intraventrikuler hemoraji ve periventrikuler lokomalazi sıklığını belirgin biçimde azalttığı, etkisinin uygulamadan sonra yedi günün ötesinde de devam edebileceği ve 24. ile 34. gebelik haftaları arasında erken doğum tehdidinin var olduğu veya elektif prematür doğumun gerekli olduğu durumlarda olumsuz yan etkileri olmadan güvenle kullanılabileceği sonucu ortaya çıkmaktadır. Haftalık tekrarlayan (multi kür) antenatal glukokortikoid uygulamasının çok belirgin ve gösterilmiş maternal ve fetal-neonatal istenmeyen yan etkileri olmasa da santral sinir sistemi ve nöromotor gelişimi, hipotalomo-pitüiter-adrenal aks ve fonksiyonları olumsuz etkileyebilecek potansiyel yan etkilerinin olabileceği, tek kür uygulamaya göre fetal akciğer maturasyonu ve neonatal morbidite parametreleri açısından ek katkısı ve üstünlüğünün olmadığı dikkate alınmalı ve multi kur uygulamalara çok özel endikasyonlar dışında rutin olarak başvurulmamalıdır.
Neonatal sepsisin erken tanısında interlokin-6